Sürmen OSGB ana sayfaİletişim

İşyeri Ortam Ölçümleri

İşyeri ortam ölçümleri, çalışanların maruz kaldığı gürültü, toz, gaz, titreşim, aydınlatma ve termal konfor gibi etkenlerin sınır değerlerle karşılaştırılmasıdır. Ölçümler yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilmiş iş hijyeni laboratuvarları tarafından yapılabilir.

İSG mevzuatına göre işletmeler iş yeri ortam ölçümlerini yapmakla yükümlü olmaktadır. Çalışanların iş yerinde kullanılan ve bulunan maddelerin zararlı etkilerinden korunması gerekmektedir. Gerekli kontrol, ölçüm ve araştırmanın yapılması ile birlikte değerlendirme sonuçları saklanmaktadır. Denetimlerde iş yeri ortam ölçümlerine dair sonuçlar istenmektedir. İş yeri ortam ölçümleri ile birlikte güvenli bir çalışma ortamı sağlanmaktadır.

Profesyonel ekipmanlar kullanılarak gerçekleştirilen iş yeri ortam ölçümleri, potansiyel soyut ve somut tehlikeleri vermektedir. Ölçümlerde tespit edilen risklere karşı gerekli önlemlerin alınması için fırsat vermektedir. İş yeri ortamında bulunan titreşim, gürültü, aydınlatma, toz v.b. etkenlerin analizi yapılmaktadır. İşverenler, iş yeri ortam ölçümlerinin yapılmasından sorumlu olmaktadır. Sürmen OSGB profesyonellerince ihtiyaç doğrultusunda yapılması gereken iş yeri ortam ölçümleri belirlenerek yapılması sağlanır.

İşyeri ortam ölçümü yapan uzman
Üretim alanında ölçüm cihazı

İşyeri Ortam Ölçümleri künyesi

Kim yapabilir
Bakanlıkça yetkilendirilmiş, TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akredite iş hijyeni ölçüm, test ve analiz laboratuvarları
Sık yapılan ölçümler
Gürültü, toz (solunabilir/toplam), kimyasal gaz ve buhar, titreşim (el-kol, tüm vücut), aydınlatma, termal konfor, havalandırma ve baca gazı
Periyot
Mevzuat tek bir süre vermez; periyot risk değerlendirmesine, ölçüm sonucuna ve süreç değişikliklerine göre belirlenir (yaygın uygulama yılda bir)
Ne zaman tekrarlanır
Üretim yöntemi, makine parkı veya yerleşim değiştiğinde, sınır değere yaklaşan sonuçlarda ve alınan önlemlerin etkisini görmek için
Rapor
Sonuçlar sınır değerlerle karşılaştırılarak raporlanır; aşım varsa düzeltici faaliyet planı hazırlanır ve risk değerlendirmesi güncellenir

İşyeri Ortam Ölçümleri hakkında

İşyeri Ortam Ölçümü Raporu Nedir? Zorunlu mu?

İşyeri ortam ölçümü raporu hazırlanırken parametreler, aşama ve metot belirlenmektedir. Ölçümü yapan uzman kişiler, ölçüm sonuçlarını raporda kullanmaktadır. Daha önce yürütülen ölçüm sonuçlarından rapor hazırlarken faydalanılmaktadır. İş yeri yetkilisi, ölçüm yapılacak bölümlerde inceleme gerçekleştirmektedir. Nem, yürütülen işler, aydınlatma kaynakları ve değişken malzeme gruplarına, raporda yer verilmektedir.

İşyeri ortam ölçümüne başlamadan önce ölçümün nasıl yürütüleceği hususunda bilgilendirme yapılmaktadır. Ortam ölçüm cihazları, kullanım talimatlarına uygun bir şekilde kullanılmaktadır. İş yeri ortam ölçümü sonucunda kayıt formu hazırlanarak rapor oluşturulmaktadır.

Çalışma ortamının gözetimi yapılması gerektiğinden, iç ortam ölçümleri zorunlu olarak yapılmaktadır. İş yeri ortam ölçümlerinin zorunlu olduğu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 10. maddesinde belirtilmektedir. İşverenler ölçüm sonuçlarının bulunduğu elektronik ve basılı kayıtları, denetimlerde istenmesi durumunda göstermek için saklamaktadır. İş yeri ortam ölçümüne dair test ve analiz kayıtları, ilgili mevzuata uygun süreler ile yenilenmektedir.

İşyeri Ortam Ölçümleri Yenilenme Süreleri

İş yeri ortam ölçümleri yenilenme süreleri, iş güvenliği uzmanı tarafından hazırlanan risk değerlendirmesi ile ilgili mevzuat doğrultusunda paralel olması gerekmektedir. İş kazası veya iş yeri ortam değişikliği (Taşınma, Afet, Yangın v.b.) gibi durumlarda iş yeri ortam ölçümleri yenilenmektedir. İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının gerekli gördüğü durumlarda ortam ölçümleri yenilemesi yapılmaktadır. 

Ortam ölçümleri yapılırken istenen iş hijyeni, test, ölçüm ve analiz v.b. Sürmen OSGB çözüm ortakları tarafından yapılmaktadır. Tehlike sınıflarına göre iş yeri ortam ölçümleri yenilenme süreleri değişiklik göstermektedir. Risk değerlendirmesi tekrarlanırken iş yeri ortam ölçümlerinin yenilenmesi istenmektedir. Bu doğrultuda yenileme sürelerini risk değerlendirme yönetmeliğinde olduğu üzere Az Tehlikeli sınıfta 6 yılda bir, Tehlikeli sınıfta 4 yılda bir, Çok tehlikeli sınıfta 2 yılda bir.

İşyeri Ortam Ölçümü Yapan Firmalar

Meslek hastalıklarına sebep olan etkenlerin tespit edilmesi, iş yerleri için bir zorunluluk olmaktadır. İş yeri ortamına uygun fiziksel, biyolojik ve kimyasal etkenler, tespit edilmektedir. Bu işlemi gerçekleştirmek isteyenler, Sürmen OSGB ile iletişime geçerek, çalışanların maruziyetini belirleyecek kişisel ölçümler yaptırabilirler.

İş yerlerinde, çalışanları fiziksel olarak etkileyen birçok tehlike bulunmaktadır. Bu tehlikelerden bazıları gözle görülebiliyorken, bazıları gözle görülememektedir. Tehlikelerin oluşturduğu risklerin boyutunu tespit etmek ve alınacak önlemleri planlamak için iş yeri ortamı ölçümü yapılmaktadır. Çalışma ortamında yapılan ölçümlerin yanı sıra kişisel maruziyet ölçümlerine de yer verilerek çalışanların maruz kaldığı risklerin tespiti yapılmalıdır.

İşyeri Çalışma Ortamında Yapılan Ölçümler Nelerdir?

İşyeri çalışma ortamında yapılan ölçümler, iş yerinin bulunduğu sektöre göre değişiklik göstermektedir. Ortam toz, gürültü, titreşim, kimyasal, aydınlatma termal konfor v.b. ölçümleri gerçekleştirilmektedir. Kişisel maruziyet ölçümlerinde ise başlıca kişisel toz, gürültü, gaz, titreşim, toz  v.b. maruziyet ölçümlerine yer verilmektedir. 

Neden İşyeri Çalışma Ortam Ölçümü Yapılır?

Işık şiddeti, toz, gürültü ve kimyasal bileşenler, zararlı etkenlerden sadece birkaçı olmaktadır. Salgın hastalıkların önüne geçilmesi, çalışanların sağlığının korunması ve ileride ortaya çıkabilecek sağlık problemleri için çalışma ortam ölçümüne başvurulmaktadır. Çalışma ortamındaki riskleri belirlemek için çalışma ortamı ölçümleri tercih edilirken, çalışanların sağlık durumunu korumak için kişisel maruziyet ölçümü tercih edilmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, iş yeri çalışma ortamı ölçümünü zorunlu tutmaktadır. İş yeri ortamının standartlara uygun hale gelebilmesi için gereken durumlarda iş yeri çalışma ortam ölçümü yapılmaktadır. İş yeri çalışma ortam ölçümünü yalnızca Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurumlar gerçekleştirebilmektedir. 

Çalışma ortamında ölçümü yapılan tehlikeler, çalışanları doğrudan etkilemektedir. İş yeri ortam ölçümlerinin yapılmaması veya aksatılması, etkilerini uzun bir süreçte göstermektedir. Yüksek veya düşük aydınlatma, gürültü, kimyasal gazlar, titreşim ve havada asılı kalabilen tozlara maruz kalan çalışanlarda geçici sağlık sorunlarının yanı sıra performans düşüşü görülmektedir.

İşyeri Ortam Ölçüm Noktaları Nasıl Belirlenir?

Çalışma Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri denetiminde çalışma ortamı kontrolleri yapılmaktadır. Çalışma ortamı kontrolleri sırasında iş yeri ortam ölçüm raporu talep edilebilmektedir. Ortam ölçüm noktaları belirlenirken maruziyet yaşayan veya yaşama olasılığı olan personel baz alınmaktadır. Maruziyetin şiddeti, süresi ve sıklığı göz önünde bulundurulmaktadır.

 İş yeri ortam ölçüm noktalarını, risk raporu hazırlayan ekip belirlemektedir. İş güvenliği uzmanı ve işveren tarafından uygunsuz aydınlatma, kimyasal gaz ve tozdan etkilenen çalışanlar tespit edilmektedir. Ölçüm noktalarının belirlenmesinde işverene, Sürmen OSGB iş güvenliği uzmanları ve iş yeri hekimleri rehberlik etmektedir.

Sık sorulan sorular

İşyeri ortam ölçümü zorunlu mu?

İşveren, çalışanların sağlığını etkileyebilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenleri tespit etmek ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Risk değerlendirmesinde bu etkenler belirlendiyse ölçüm yaptırmak zorunludur.

Ölçümleri kim yapabilir?

Ölçüm, test ve analizler yalnızca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, akredite iş hijyeni laboratuvarlarınca yapılabilir. Yetkisiz kuruluşlardan alınan raporlar denetimlerde geçerli sayılmaz.

Ölçümler ne sıklıkla tekrarlanmalı?

Mevzuat tek bir süre belirlemez; periyot risk değerlendirmesine göre belirlenir. Uygulamada yılda bir tekrarlanır, sınır değere yakın sonuçlarda veya süreç değiştiğinde süre kısaltılır.

Gürültü ölçümünde sınır değerler nedir?

En düşük maruziyet eylem değeri 80 dB(A), en yüksek maruziyet eylem değeri 85 dB(A), maruziyet sınır değeri 87 dB(A)'dır. 85 dB(A) aşıldığında koruyucu kullanımı zorunlu hâle gelir ve işitme testleri programa alınır.

Ölçüm sonucu sınır değeri aşarsa ne yapılır?

Önce kaynakta önlem alınır (yalıtım, kapalı sistem, havalandırma), ardından maruziyet süresi azaltılır ve son aşamada kişisel koruyucu donanım verilir. Alınan önlemlerin etkisi yeniden ölçümle doğrulanır ve risk değerlendirmesi güncellenir.

Kaynak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, m.10 · İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmelik · Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik

İşyerinizin İSG kurgusunu birlikte kuralım.

Çalışan sayınızı ve tehlike sınıfınızı iletin; yasal sürelerinizi hesaplayıp size özel teklifi aynı gün çıkaralım.